KOL định hướng dư luận, trách nhiệm không thể xem nhẹ trong thời đại số

Chuyện 24h Thứ 4, 08/04/2026 10:06:12 AM Theo Báo Lao Động

KOL và sức ảnh hưởng ngày càng lớn trong thời đại số

KOL, từ ca sĩ, diễn viên đến doanh nhân và nhà sáng tạo nội dung, đang nắm giữ quyền lực lớn nhờ mạng xã hội. Với hàng triệu người theo dõi, mỗi hành động và phát ngôn của họ có thể tạo xu hướng và tác động mạnh đến cộng đồng.

Thực tế, thời gian gần đây, không ít KOL vướng tranh cãi liên quan đến quảng cáo, phát ngôn hay nội dung chia sẻ trên mạng xã hội. Qua vụ sản xuất kẹo Kera, cơ quan điều tra chỉ ra, người nổi tiếng khi quảng cáo sản phẩm đã thể hiện như trải nghiệm cá nhân khiến người xem tưởng thật. Một số trường hợp như Thùy Tiên, Quang Linh Vlogs, Hằng Du Mục cho thấy, khi sức ảnh hưởng càng lớn, yêu cầu về trách nhiệm và chuẩn mực thông tin cũng ngày càng cao.

Trao đổi với Lao Động, anh Ngô Đức Duy - nhà sáng tạo nội dung - cho biết, đối với các KOL, ranh giới giữa “tự do ngôn luận cá nhân” và “trách nhiệm xã hội” khi chia sẻ quan điểm về các vấn đề thời sự trên không gian mạng là điều rất quan trọng. Theo anh, mỗi ý kiến không còn dừng lại ở phạm vi cá nhân mà có thể tiếp cận và lan tỏa tới rất nhiều người, nên “sai một ly, đi một dặm” là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Trịnh Hà Vi - nhà sáng tạo nội dung - cho rằng, khi có sức ảnh hưởng, mỗi phát ngôn đều được “khuếch đại” nhiều lần. Khi đó, vấn đề không còn là “có quyền nói hay không”, mà là “lời nói sẽ tác động đến điều gì”.

Theo Hà Vi, trước khi chia sẻ một vấn đề thời sự, cô thường tự đặt ra ba câu hỏi: thông tin có đáng tin cậy hay chưa, góc nhìn có gây tổn thương hoặc hiểu sai hay không và việc chia sẻ nhằm đóng góp hay chỉ là cảm xúc cá nhân. Với cô, ranh giới không phải là một đường cứng mà là “vùng ý thức”, nơi mỗi người cần chủ động kiểm soát trách nhiệm trong lời nói.

Trách nhiệm định hướng dư luận

Theo PGS.TS Đỗ Anh Đức - Trưởng bộ môn Truyền thông số, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, KOL ngày nay không chỉ là người tạo nội dung mà thực chất đã trở thành một dạng “trung gian truyền thông” mới trong hệ sinh thái số.

Vai trò của họ không chỉ dừng lại ở việc truyền tải thông tin, mà còn ở việc diễn giải, định khung và tạo cảm xúc cho công chúng. Một phát ngôn của KOL, đặc biệt trong các vấn đề nhạy cảm, có thể khiến một quan điểm trở nên phổ biến hơn hoặc ngược lại bị đẩy ra ngoài lề. Vì vậy, trách nhiệm của KOL không chỉ nằm ở tính chính xác của thông tin, mà còn ở nhận thức về tác động xã hội từ lời nói của mình, bởi mỗi phát ngôn đều góp phần định hình cách công chúng hiểu về một vấn đề.

PGS.TS Đỗ Anh Đức nhận định, trong bối cảnh thông tin lan truyền nhanh và dễ bị bóp méo, điều quan trọng nhất với KOL là giữ được tính đáng tin cậy. Ảnh: NVCC

Theo PGS.TS Đỗ Anh Đức, KOL cần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, bởi không phải nội dung “hot” nào cũng cần lên tiếng ngay; việc chậm lại để xác minh thể hiện trách nhiệm. Nếu đã chia sẻ thông tin chưa chính xác, việc thừa nhận và điều chỉnh công khai không làm giảm uy tín mà còn góp phần củng cố niềm tin. Cùng với đó, cần giữ thái độ thiện chí, tránh cực đoan hóa vấn đề; trong môi trường mạng xã hội, nội dung gây tranh cãi thường lan truyền nhanh, nhưng nếu chạy theo cảm xúc hoặc “trend”, KOL có thể vô tình làm gia tăng sự phân cực trong xã hội.

"KOL hiện nay có ảnh hưởng không kém nhiều cơ quan truyền thông truyền thống, do đó việc xây dựng các chuẩn mực đạo đức là cần thiết. Những chuẩn mực này bao gồm trách nhiệm với thông tin, minh bạch về quảng cáo, tài trợ, cũng như ý thức về tác động xã hội" - PGS.TS Đỗ Anh Đức nói.

Mặt khác, việc “kiểm soát” cần được hiểu theo nghĩa rộng, không chỉ là quản lý từ phía Nhà nước mà còn bao gồm tự điều chỉnh của chính KOL, áp lực từ công chúng và cơ chế vận hành của nền tảng số. Nếu kiểm soát quá chặt có thể làm giảm tính sáng tạo và tự do biểu đạt - vốn là đặc trưng của môi trường số; nhưng nếu buông lỏng hoàn toàn, rủi ro về thông tin sai lệch và thao túng dư luận sẽ rất lớn. Trong những trường hợp sai phạm gây hậu quả nghiêm trọng hoặc thiệt hại cụ thể, các quy định pháp luật hiện hành đã có cơ chế xử lý rõ ràng nhằm bảo đảm trách nhiệm và tính răn đe trong môi trường truyền thông số.